MIJN TIJD (concept)

maandag 10 februari 2020

Beste Lezer,

Sinds 1981 ben ik “Kleine Ondernemer Kunstenaar” met een diploma AudioVisueel aan de Rietveld Academie. Sindsdien staan er verscheidene kunstenaars initiatieven op mijn naam, veelal in de digitale kunsten. Daarnaast doceerde ik aan het Sandberg Instituut , de Hogeschool der Kunsten Utrecht, stichtte ooit het Medialab op de Rietveld Academie en geef vandaag de dag (soms) projectlessen ‘Micro Skills’ aan de HKU. zie voor meer petermertens.nl

Bijgaand mijn opzet voor lesprogramma voor ‘een creatieve lesdag op een basisschool’.

Vriendelijke groet,

Peter Mertens

MIJN TIJD

enzovoort

TIK TAK TIJD

DOCENT PETER MERTENS

INLEIDING

Het onderwerp van deze les is TIJD.  Prikkelend en wel met  Tik Tak in de titel. Tijd is een rekbaar begrip dat tot fantaseren uitnodigt. En het zet de zaken in beweging. In vier dagdelen wordt gefantaseerd, bespiegeld en geoefend in heel snel en heel langzaam. Er wordt gepraat, gekeken en geluisterd én er worden eenvoudige papieren animaties gemaakt: Een flipboekje van twee plaatjes én een tollende thaumascoop. Tot slot worden die ook nog eens omgezet tot een digitaal gifje. Speels wordt al met al conceptueel gedacht én geleerd dat je door iets zelf te maken de werkelijkheid naar eigen hand kan zetten.

Kerndoelen

Door zelf dingen te bedenken en te maken,  leren de leerlingen hoe de wereld om hun heen werkt en hoe je daar zelf aan kan bijdragen, óf er verandering in aanbrengen, als je dat wil.

Door te leren relativerend en te oefenen in abstract  denken, door te kijken, luisteren en zelf te maken, leren kinderen hun creativiteit te ontwikkelen en kunst en de werkelijkheid  te begrijpen.

De leerlingen leren samen een oordeel eigen werk en dat van anderen te ontwikkelen. 

Leerdoelen

Leerlingen werken op eigen niveau, positieve approach, de leerlingen zelfvertrouwen geven, leerlingen stimuleren tot zelf nadenken.EERSTE BLOK

– (Regels en orde van de dag)

De kennismakingsronde wordt speels gebruikt om met tijd te spelen:

  • Een rondje gewoon namen zeggen,
  • Dan een rondje heel snel,
  • Dan een rondje heel langzaam. 

Meer varianten kunnen ter plaatse worden bedacht:
– een rondje met 10 seconde klokkijken  ertussen. 

  • Mét stilzitten, met bewegen.

Dat mondt uit voornaam schrijven op een (uit te delen)  papiertje op twee verschillende manieren.

De docent doet voor hoe daarvan een kleine knipperende animatie kan worden gemaakt:

Door de twee papiertje op elkaar te leggen en er snel op en af te leggen ontstaat de illusie van beweging. 

Ter afronding wordt elk van de naambordjes doorgenomen en gezamenlijk bedacht hoe het knipperprincipe in eenvoudige beweging kan worden omgezet. 

Bijvoorbeeld:

  • Mond open en dicht is praten
  • Vleugel op en neer is vliegen.

Het blok wordt afgerond met een gezamenlijke evaluatie, alle resultaten worden bekeken en beoordeeld.

pauze en naar buiten 

TWEEDE BLOK

De thaumascoop. Een viltje met aan de ene kant een vogeltje, aan de andere kant een kooi. Twee gaatjes waar een elastiekje doorheen kan, dan opwinden en tollen maar. De vogel lijkt gevangen.

  1. Eerst maakt de docent er eentje stap voor stap voor: Denken wat je wilt maken, de beweging droog oefenen, dan een schets en dat de uitvoering: Beide kanten van een viltje betekenen, telkens goed kijken of achter en voorkant op elkaar passen.
    De gaatjes maken, het elastiekje bevestigen, de eerste draaien en goed kijken.
  2. Vervolgens Materiaal uitdelen en laten pakken. Aan de slag.
  3. De docent loopt rond, geeft hulp en commentaar. Moedigt aan, zowel degenen die achterblijven als degenen die snel (goed) klaar zijn worden aangemoedigd.

Varianten: Een vis in een kom,
Variant: Het viltje op een rietje, dat je rond kan wrijven tussen je handen. 

Bij het maken hangt het van de leeftijd en groep af. 

Eerst maakt iedereen dezelfde, elke stap wordt voor gedaan.


Materiaal uitdelen, groepjes maken.
Als dat gelukt is presenteren we ze aan elkaar en denken na over de betekenis, en bedenken iets beters van dieren in kooien en kommen. 

Daarop volgt een tweede ronde met eigen ideeën, volgens dezelfde stappen.

Die worden gemaakt en allemaal voor de klas getoond.


Benodigd: bierviltjes, wit papier, lijm, prikkertje, potlood, gum, 

elastiekjes

DERDE BLOK

Nu iedereen een flipboek naam-animatie heeft gemaakt is het tijd voor een verhaaltje met tekeningen. Aan de hand van voorbeelden op papier, film, computerspel en gesprekken worden er samen aan ideeën voor een klein verhaaltje gewerkt. Die vervolgens indiviudueel een getekend flipboekje van twee pagina’s.

  1. Eerst maakt de docent er eentje stap voor stap voor: Denken wat je wilt maken, de beweging droog oefenen, dan een schets en dat de uitvoering. Op en neer bewegen met een potlood, met snelheidsvartiaties.
  2. Vervolgens Materiaal uitdelen en laten pakken. Aan de slag.
  3. De docent loopt rond, geeft hulp en commentaar. Moedigt aan, zowel degenen die achterblijven als degenen die snel (goed) klaar zijn worden aangemoedigd.

Accent is op de aard van de beweging, is het alleen een herhaling, wint het aan kracht door herhaling. 

(zie voorbeeldfilmpje in de online versie).

Benodigd: tekenpapier, schaar, potlood, gum.

Een langwerpige strook papier wordt dubbel vel gevouwen. 

Een knipoog, een nies. En springend poppetje, een vliegende vlieg. Een stuiterende bal.

De kracht van de herhaling, die langzaam een verhaal wordt.

Oefening: iets bedenken. Kan je je voorstelde dat iets er is dat er (nog) niet is.

VIERDE BLOK

  • FACULTATIEF BONUSBLOK Afhankelijk van de kennis en interesse:

Met behulp van een smartphone en camera worden TIME LAPS filmpjes gemaakt van het Flipboek en de Thaumascoop. Dit door een simpele gezamenlijk te maken opstelling te maken die functioneert als film- truktafel. Dat is niet meer dan een schooltafel waar een telefoon met camera recht boven wordt vastgehouden (of het best gebonden met een simpel statief).

Om de beurt neemt een van de leerlingen plaats onder de camera om 2 minuten lang de einge gemaakte animatie af te spelen, terwijl de camera een timelapse opname maakt.

Na de opname worden die opnames met behulp een eenvoudig app omgezet tot animated gifje dat terstond kan worden omgezet tot een profielplaatje op internet. Die handelingen worden op het digibord vertoond. Zoveel als mogelijk worden de leerlingen ingezet om die technische handelingen te verrichten . 

AFRONDING


Evalueren en afronden aan de hand voorbeelden en samen een film kijken.

In een gesprek wordt teruggekeken wat leuk of mooi is. 

Afhankelijk van het moment is het tijd voor beschouwing aan de hand van een aantal variabele momenten:

VISUEEL MATERIAAL bijvoorbeeld
(op papier en video en internet)

  1. Tijdschrift 1964 door mijzelf in 1980 vervaardigd tijdschrift over tijd
  2. The One Minutes > Nyc1M door mijzelf vervaardigde filmpjes van precies 1 minuten , met rekbare tijd voor The City One Minutes: New York City One Minutes
  3. The 9 beet stretch. De Negende van Beethoven uitgerekt tot 24 uur. We luisteren er minstens een kwartier naar, de echte én de opgerekte 
  4. Zeitgeber, voorstelling van Orkater Nieuwkomers met speels omgang van tijd. 
  5. Kijken naar PARK4DTV, puur beeld en geluid. 
  6. En dan ook ook ‘echte’ kunstenaars die het thema tijd behandelen: On Kawara, Marina Abramovich, en veel meer. Een zee om uit te drinken…


    FACULTATIEVE EN VARIABELE ELEMENTEN
  • Vertellen en tonen van eerder werk in de kunst aan de hand van DaDa kunstenaars die beweging in schilderkunst introduceerden.
  • ELEMENTEN DIE afhankelijk van tijd en plaats aan de orde kunnen komen.
  • Oefeningen. Iets heel snel doen Iets heel langzaam doen
  • Tellen tot honderd, hoe lang is dat
  • Voorlezen
  • De fabel van de schildpad en de haas
  • Filosofische vraag: is het beter 10 dingen snel te doen met twee fout, of alle 10 goed maar (te) langzaam?
  • Dan een oefening in inbeelding. Hoe ziet de afwezige juf of meester eruit? Samen maken we een tekening.
  • Improvisaties

TOELICHTING 

Mijn achtergrond in de kunst zijn de digitale media. Ooit noemde ik dat vierdimensionaal ontwerpen. De tweede dimensie is plat, de derde een ruimte in de vierde komt de factor tijd erbij, en dus komen de dingen in beweging. Snel en langzaam, dichtbij en heel ver weg. En dat prikkelt dan weer voorstellingsvermogen, kijken of iets dat er niet is er zou kunnen komen. Of het nu ingesloten tussen wat was en wat gaat komen. Jazeker.

Mijn lessen voor basisschoolleerlingen verschillen in doelstelling, vorm en opzet welbeschouwd niet van die ik aan academies en hogescholen* heb gegeven. Natuurlijk las en begrijp ik de criteria die bijvoorbeeld in het “Tool” lesprogramma worden vernoemd en onderschrijf ik die; orde, regelmaat en voorspelbaarheid staan voorop, het tegenvoet doet ook een beetje mee, voor het evenwicht.

In de kern zit abstract denken, praktische doen, ervaren door oefenen.

TIJDSPLANNING

Tijd Activiteit Leerdoel Activiteit docent Activiteit leerling
BLOK 1






08.30u
Introductie en bij de deur staan en elke leerling een hand geven en welkom heten.
Kennismaken – huisregels en agenda conform geldende regels.
Leerlingen die spelenderwijs” leren door doen” en creatief en communicatief bezig zijn, doen impliciete of expliciete  kennis op van abstracte begrippen als tijd en relativiteit. Het gaat niet om het eindproduct maar om het proces. Interactief voorstellen, wie ben ik en wat kom ik hier doen? Streng de regels: Vraag de leerlingen wat de regels van de meester zijn en schrijf de belangrijkste op het bord en zeg “we er ons vandaag ook aan houden” Voorstellen, naamkaartje maken.
90.15u Naamkaartje 2 Introduceren onderwerp Legt uit en begeleid Maakt naar voorbeeld naamkaartje
09.50u Lokaal opruimen, bespreking Verantwoordelijkheid Begeleid Ruimt op
 BLOK 2





10.00u

Gezamenlijk leergesprek Leidt het gesprek Werkt actief mee en beschrijft ervaring
10.15u



10.30u Informatie onderwerp Kennismaken met onderwerp, verdiepen Legt uit Doet actief mee, let op
11.15u Start opdracht Thaumascoop Beeldend werken, idee verwezenlijken Legt materiaal klaar, legt uit en ondersteund Werkt aan de opdracht
12.00u PAUZE


BLOK 3




13.00u
Opdracht Flipboek Beeldend werken Legt uit en ondersteund Werkt aan de opdracht
13.55u Opruimen Verantwoordelijkheid Neemt werken in Ruimt op
BLOK 4




14.25u
Kijken en bespreken Verantwoordelijkheid Legt werken en tekeningen bij elkaar Ruimt op
14.30u Evalueren Ondervinden Begeleidt het gesprek Kijkt en luistert, doet mee in het gesprek
14.50u Afsluiten
Sluit de dag af Doet mee
15.00u Les afgelopen
Neemt afscheid Verlaat klas

HANDVATEN

Leerdoel Aan het einde van de les hebben leerlingen spelenderwijs kennis gemaakt met het relatieve beeldend aspect van tijd  Aan het eind van de les is de leerling trots op zichzelf en zijn/haar  creatief product

De leerling heeft kennis gemaakt -en ervaring opgedaan met het kunstzinnige begrip Tijd en een (geïnspireerd door het hedendaags gifje) een flipboekje van twee plaatjes én een tollend viltje: een Thaumacoop gemaakt.
Onderwerp van de les Het onderwerp van de les is Tijd, relativiteit en zelf maken. Wat is Tijd en hoe verschillend  kan je dat ervaren?  Wat is de tijd van de klok en hoe ervaar je persoonlijke tijd  Wat is de betekenis van tijd in onze en andere culturen en tijden? Wat is de betekenis van de tijd in kunstzinnig, filosofisch en historisch perspectief . Het zelf vervaardigen van een creatief product binnen het kader van het onderwerp Tijd.
Algemeen doel: De leerlingen ervaren een  besef van de relativiteit van tijd in hun eigen tijd en omgeving,  cultuur in  Nederland en in andere landen en culturen



Kerndoel 54 De leerlingen leren beelden, taal, muziek, spel en beweging te gebruiken om er gevoelens en ervaringen mee uit te drukken en om er mee te communiceren. 


Kerndoel 55 De leerlingen leren op eigen werk en dat van anderen te reflecteren.


Persoonlijke competenties Voorbereiden werkzaamheden

Samenwerken met medeleerlingen

Samenwerken met docent

Reflecteren op eigen werk

Feedback geven en ontvangen

Werkplek netjes achterlaten


NB: gehyperlinkte versie mét filmpjes: